در مقاله ای به زبان انگلیسی بررسی شد؛

نقش زنان در تمدن سازی از صدر اسلام تا پیروزی انقلاب اسلامی

شناسه خبر : 120394

1400/12/11

تعداد بازدید : 127

نقش زنان در تمدن سازی از صدر اسلام تا پیروزی انقلاب اسلامی
در مقاله ای به زبان انگلیسی موضوع «نقش زنان در تمدن سازی از صدر اسلام تا پیروزی انقلاب اسلامی» مورد بررسی قرار گرفت.

به گزارش پایگاه خبری و رسانه ای حوزه های علمیه خواهران، خانم فائزه عرب کوهستانی، طلبه و پژوهشگر حوزوی در مقاله ای به زبان انگلیسی موضوع «نقش زنان در تمدن سازی از صدر اسلام تا پیروزی انقلاب اسلامی» را مورد بررسی قرار داد که ترجمه فارسی این مقاله به این شرح است:

بسم الله الرحمن الرحیم

نقش زنان در تمدن سازی از صدر اسلام تا پیروزی انقلاب اسلامی

«يا أَيُّهَا النَّبِیُّ إِذا جاءَكَ الْمُؤْمِناتُ يُبايِعْنَكَ عَلى أَنْ لا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَیْئاً وَ لا يَسْرِقْنَ وَ لا يَزْنینَ وَ لا يَقْ تُلْنَ أَوْلادَهُنَّ وَ لا يَأْتینَ بِبُهْتانٍ يَفْتَرينَهُ بَیْنَ أَيْديهِنَّ وَ أَرْجُلِهِنَّ وَ لا يَعْصینَكَ فی مَعْرُوفٍ فَبايِعْهُنَّ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحیم» آیه 12 سوره ممتحنه

اى پیامبر! هنگامى كه زنان مؤمن نزد تو آيند و با تو بیعت كنند كه چیزى را شريك خدا قرار ندهند، دزدى و زنا نكنند، فرزندان خود را نكشند، تهمت و افترايى پیش دست و پاى خود نیاورند و در هیچ كار شايسته اى مخالفت فرمان تو نكنند، با آنها بیعت كن و براى آنان از درگاه خداوند آمرزش بطلب كه خداوند آمرزنده و مهربان است!

زن در جامعه ای كه هنوز اسلام وجود نداشت در جايگاه بسیار فرومايه ای قرار داشت بطور مثال اجازه ی كسب علم و فعالیت در عرصه های اجتماعی و... را نداشت تا آنجا كه جنايت زنده به گور كردن دختران در جاهلیت را شاهديم.

از طرفی ديگر در جوامع غربی كه بويی از اسلام نبردند و جاهلیت مدرن را شكل دادند زن را بازيچه ای در صنعت های مد و فشن و سینمای هالیوود قرار داده اند و از او همچون برده ای برای رسیدن به اهداف سودجويانه ی خود استفاده می كنند.

همچنین در سده ی اخیر شاهد الگوبرداری نظام فاسد پهلوی از جنبش های فمینیستی و لیبرالیستی و ماركسیستی و ماتريالیستی و برگزاری جشن های 2000 ساله متاثر از كارناوال های مبتذل برزيلی بوديم كه باز هم زن ابزار قرار می گرفت.

اما پس از انقلاب اسلامی كه ادامه ی راه اسلام است تمامی مفاهیم از زن تغییر كرده است و در روايات داريم كه پیغمبر مكرم اسلام بزرگترين فضیلت دوران خودشان كه همان علم آموزی بود را مثل مردان بر زنان نیز واجب دانستند و زن را بسیار اهمیت بخشیدند تا اينكه رهبر معظم انقلاب آيت الله سید علی خامنه ای در مورد زن و جايگاه آن می‌فرمايند:

«زنان فعّالِ در جبهه ی انقلاب، يك روزی نقش آفرينی برجسته ای كردند ـ هم اندكی پیش از پیروزی انقلاب، هم در اوائل انقلاب، هم در دوران جنگ تحمیلی ـ و از خودشان حضور نمايانی نشان دادند؛ نگذاريد حضور نمايان زنان فعّال در جبهه ی انقلاب كمرنگ بشود. ديگران در مواجهه ی با انقلاب و معارضه ی با انقلاب سعی می كنند از عنصر زن و زنانِ كارآمد استفاده كنند؛ جبهه ی انقلاب، زنان كارآمد و فعّال و زبان آور و نويسنده و عالِم و دانشمند بمراتب بیشتر دارد؛ خانم هايی كه اهل اِقدامند، اهل فكرند، اهل نگارش و نويسندگی اند، اهل سخن گفتنند، اهل فكر دادنند، صحنه ی انقلاب و دفاع از انقلاب را خالی نگذارند؛

بیانات رهبری در 21 ارديبهشت 1392 در جمعی از بانوان فرهیخته ی حوزوی و دانشگاهی

به همین دلیل برای توضیح بیشتر و درك بهتر از زنان مسلمان خصوصا در صدر اسلام و جايگاه شان در رشد اسلام و نقش تأثیرگذار آنان حتی در الگو بودن ايشان در زمان به بار نشستن انقلاب، زمان رسول خدا را می توان به دو قسمت تقسیم كرد:

1 . زمان پرورش ايدئولوژی اسلام يعنی مكه

2 . زمان ايجاد تمدن اسلامی يعنی مدينه

كه نقش زنان در هر كدام از اين دو دوره را می توان به طور متفاوت با الگو پذيری زنان معاصر را در هر دو عرصه ی ايدئولوژی و تمدنی به خوبی مقايسه كرد:

در دوره اول:

زنانی كه بخاطر اسلام آوردن در صدر اسلام شكنجه شدند همانند اواخر حكومت پهلوی

1 . مثل سمیه همسر ياسر كه از اولین زنان شكنجه شده در راه اسلام بود.

2 . و همچنین مادرش كه پس از آن كه دلهاشان به نور ايمان روشن گرديد مورد شكنجه و آزار مشركان مكه واقع شدند و به شهادت رسیدند.

3 . از زنان ديگری كه در راه اسلام شكنجه و سختی زيادی را متحمّل گرديدند، زينب دختر رسول خداست.

4 . ام شريك دختر جابر بن حكیم نیز كه همسرش در مكه مسلمان شده بود به مدينه نزد پیامبر رفت ولی خودش در مكه ماند كه با تماس مخفیانه با ديگر زنان مكه برای مسلمان كردن آنان تلاش هايی بكند كه با معجزات الهی موفق شد و عده ی زيادی را مسلمان كرد.

در سال های 1342 تا پیروزی انقلاب اسلامی تعداد زيادی از زنان در زندان های ساواك شكنجه های بی رحمانه ای شدند مثل: مرضیه حديدچی دباغ و دخترش رضوانه میرزا دباغ، طاهره ساجدی، بتول غفاری و چند ده نفر ديگر.

اما در دوره ی دوم را می توان به بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تشبیه كرد.

دوره ی تمدن سازی در صدر اسلام

بیشتر نقش آفرينی زنان را می توان در عرصه ی تمدن سازی دانست يعنی زمانی كه پیامبر برای تشكیل حكومت اسلامی راهی مدينه شدند و دومین بیعت پیغمبر پس از ناامیدی از ايمان آوردن مشكران مكه با زنان شكل گرفت و اين خیلی نكته ی مهمی است.

از جمله زنانی كه با پیامبر صلی الله علیه و آله در عقبه ی اول بیعت نمودند،

1 . «امیمه» خواهر زاده حضرت خديجه و همسر پیامبر بود.

او می گويد: همراه زنان به منظور بیعت با پیامبر اسلام به پیشگاه مقدسش راه يافتیم و عرضه داشتیم: با تو بیعت می‌كنیم كه برای خدا شريك نگیريم، دزدی نكنیم، زنا نكنیم، فرزندانمان را نكشیم، تهمت نزنیم، از فرمان تو سرپیچی نكنیم. يعنی مرور مفاد آيه ی قرآن كه پیش تر گفته شد.

و پیامبر فرمود: تا آن جا كه قدرت داشته باشید و از عهده برآيید.

ما گفتیم: خدا و پیامبر از خود ما به ما مهربان تر هستند بیا تا با تو بیعت كنیم.

و ايشان فرمود: من به زنان دست نمی دهم. آن گاه ظرف آبی آورده شد.

كه بعدها معاويه لعنه الله علیه اين بانو را از وطنش مدينه بیرون كرد او را به اجبار به شام فرستاد.

2 . ام كلثوم دختر عقبه بن ابی معیط بود كه با پیامبر در اوايل بعثت بیعت كرد و اسلام آورد

3 . حمنه دختر عمه رسول خدا صلی الله علیه و آله

4 . سهله دختر مدحان

5 . ام شريك دختر جابر بن حكیم

6 . ام كلثوم خواهر حق جوی عمرو بن عبدود و...

مفاد بیعت عقبه ی اول

خودداری از شرك، سرقت، زنا، كشتن فرزندان، نافرمانی پیامبر و نسبت دادن فرزندان ديگران به شوهران خود بوده است.

اما نتیجه ی همین بیعت نساء با پیامبر به اين انجامید كه: (جهاد تبیین)

يك سال بعد يك گروه 73 نفری كه توسط دو گروه قبلی مسلمان شده بودند و در میانشان دو زن كه نسیبه دختر كعب و اسماء دختر عمرو ابن عدی كه هر دو از خزرج بودند نیز وجود داشتند و با پیامبر بیعت كردند. اين بیعت به بیعت عقبه دوم معروف گرديد. آنان متعهد می شدند از پیامبر دفاع كرده و از بذل جان و مال در راه اسلام دريغ نورزند.

اما مفاد بیعت عقبه ی دوم با مفاد بیعت اول متفاوت بود ...چرا كه تمدن اسلامی در حال شكل گیری بود و به نسبت باور و ايمان بیشتری را می طلبید از جمله:

- اطاعت از پیامبر در راحتی و سختی؛

- انفاق در زمان تنگدستی و ثروت؛

- امر به معروف و نهی از منكر؛

- گفتار حق و نهراسیدن از سرزنش ديگران؛

- به هنگام هجرت حضرت محمد )صلیاللهعلیهوآلهوسلّم( به يثرب از وی همچون دفاع از خود، زنان و فرزندانشان پشتیبانی و دفاع نمايند كه در اين صورت پاداش آنان بهشت می باشد.

ـ از سوی ديگر مسلمانان يثرب نیز يادآور شدند كه با اين بیعت پیمان هايشان با يهود قطع خواهد شد و چنان نباشد كه پیامبر صلی الله علیه وآله وسلّم پس از پیروزی آنها را رها كرده به سوی قوم خود باز گردند؟

اما رسول خدا صلی الله علیه وآله و سلّم فرمودند: خون من خون شما و حرمت من حرمت شماست (بل الدم الدم والهدم الهدم)، من از شما هستم و شما از منید، می جنگم با هر كه شما بجنگید و صلح می كنم با هر كه شما صلح كنید.

كم كم در جريان شكل گیری تمدن اسلامی جنگ های پی در پی و فداكاری های بی سابقه شروع شد.

همچون دفاع مقدسمان كه تاريخ بار ديگر نمونه هايی از مادران و همسران شهید در راه اسلام را برايمان تكرار كرد.

در صدر اسلام

1 . از جمله اين افراد خَنساء بود كه چهار فرزندش را در جنگ قادسیه از دست داد. كه گفت «خدای را سپاسگزارم كه مرا به قتل آنان شرف بخشید. امیدوارم كه خداوند مرا در بهشت خود با آنان جمع كند».

2 . «حمنه» دختر عمه رسول خدا صلی الله علیه و آله بود. وی همسر مصعب بن عمیر بود. اين زوج در راه پیشرفت  اسلام مبارزه و فداكاری بسیاری نمودند. آنان در جنگ احد حضور داشتند. حمنه در اين جنگ، عهده دار پرستاری از بیماران و پانسمان مجروحین هم بود.

جنگ تحمیلی

1 . خود من بعنوان يك فرد از خانواده شهدا به خاطر دارم كه پدر می گفت مادربزرگت در انتظار پسر جوان 20 ساله اش كه در جبهه ی جنگ بود در هنگام نان پختن راديو را با روسری به كمر می بست تا مبادا از او بی خبر بماند اما در

نهايت با يك كیف كهنه و يك دست لباس غواصی و يك پلاك مواجه شدند و دريغ از يك قبر كه دلتنگی هايشان را

با آن تسكین ببخشند. چیزی كه ما به آن مفقودالاثر می گويیم.

2 . و ديگر مادران و همسران و فرزندان شهدا مثل شهید سلیمانی ها و حججی ها

پرستاری زنان در جنگ های پیامبر مثلا

1 . حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها كه از شیوه های نوينی در بستن زخم مجروحین مثل استفاده از خاكستر آتش برای ضد عفونی كردن زخم و... استفاده می كردند.

2 . یا «امیّه» دختر قیس غفاری كه در سن 14 سالگی به اسلام گرويد و در جنگ خیبر كه 17 سال داشت شركت كرد. پیامبر خدا به او در جنگ وظايفی محول كرد كه وی به خوبی آنها را انجام می داد. به همین دلیل پیامبر جايزه ای به او اهدا كرد كه گردنبندی بود كه امیّه تا زمان مرگ آن را از خود جدا نكرد و وصیّت كرد كه آن را به همراهش دفن كنند.

و يا همكاری زنان در ساخت مسجدالنبی

كه در روايت آمده است مردان در روز به ساخت مسجد كمك می كردند و زنان در شب در حمل سنگ های بنای مسجد.

در نتیجه

می توان گفت زنان در شكل گیری تمدن اسلامی نقش بسزايی داشته اند و ما برای ايجاد تمدن نوين اسلامی با الگوگیری از ويژگی های زنان صدر اسلام و اوايل انقلاب از جمله 1 . اعتماد (حضرت خديجه) 2 . از جان گذشتن (حضرت سمیه) 3. دفاع از ولايت (حضرت زهرا سلام الله علیها) 4 . بصیرت (حضرت فاطمه بنت اسد) برای گام دوم انقلاب تجهیز شويم و به عنوان يك بانوی طلبه به صحنه بیايیم تا سكان اين كشتی پربركت را به دست صاحب اصلی‌اش حضرت ولی امر عجل الله تعالی فرجه الشريف بسپاريم.